Poučavanje Škotskog Reda predstavlja niz instrukcija o drevnim religijama, filozofiji, etici, moralu, istoriji i mitologiji koje uče posredstvom alegorija i simbola. Svrha svakog masonskog stepena ili bilo kog obreda je da podstakne individualnu potragu za znanjem. Stepeni Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Reda prikazuju i čovekovu potragu za istinom. Struktura Škotskog Reda je progresivna, izražena kroz naučene lekcije, međutim, vrline sadržane u jednom stepenu nisu veće niti dominantnije od onih u nekom drugom. Iako stepeni nisu u potpunosti hronološki raspoređeni, njihova moralna i intelektualna učenja postepeno postaju sveobuhvatna.
Smatra se da stepeni Škotskog Reda spadaju među najdramatičnije i najpoučnije od svih slobodnozidarskih obreda. Oni potiču iz plodonosnog perioda stvaranja masonskih rituala. Poznato je da su francuski i nemački masoni, pod uticajem prosvetiteljskih ideja, stvorili dopunske stepene koji su pridodati Zanatskoj Masoneriji. Nekoliko se razvilo u takozvane visoke stepene, koji proširuju lekcije i simbole drevne Zanatske masonerije.
Prvo telo Škotskog reda koje prima Majstora zidara naziva se Loža savršenstva. U njenom okrilju dodeljuju se stepeni od 4° do 14°, poznati kao Stepeni savršenstva. Poslednji među njima, Savršeni izabranik, simbol je čoveka koji je dovršio delo unutrašnje gradnje i postao hram samom Tvorcu. U davna vremena ovi stepeni nazivali su se i Neizrecivim stepenima, jer su u svom izvornom obliku upućivali na Ime Velikog Neimara svih svetova, podsećajući svakog Brata na Njegovu sveprisutnost.
Drugo telo Škotskog reda dodeljuje stepene od 15° do 18°, i poznato je pod imenom Kapitel Ruže i krsta. Ovaj naziv upućuje na drevni simbol cvetanja ruže na krstu — znak žrtve, obnove i posvećenja. U spoljašnjem značenju on govori o samopožrtvovanju i stradanju u ime čovečanstva, o onome koji pristaje da trpi kako bi drugima doneo svetlost. Ali u dubljem, ezoterijskom smislu, ruža koja niče iz drveta krsta predstavlja dušu koja cveta kroz patnju, večnu alhemijsku misteriju preobražaja — gde bol postaje miris, a trnje kruna.
Treće telo Škotskog reda, poznato kao Savet Kadoš, dodeljuje stepene od 19° do 30°. Kadoš je hebrejska reč. Izgovara se bez menjanja kroz padeže. Ima više značenja: čist, svetao, posvećen i slično. U svom krajnjem značenju upućuje na Sveto mesto i Makadoš, što znači hram. Tako se naziv Vitez Kadoš može tumačiti kao Vitez Hrama, odnosno Vitez Templar, što dolazi od latinske reči templum, koja takođe znači hram.
Poslednje, četvrto telo Škotskog reda, poznato kao Konzistorijum, dodeljuje 31. i 32, poslednji stepen koji se prima kroz ritualni rad i lično napredovanje. Pre ritualnih revizija koje je u XIX veku izvršio Albert Pajk, završni stepen Škotskog reda nosio je naziv Princ kraljevske tajne. Kasnije je preimenovan u Majstor kraljevske tajne, kako bi se jasnije izrazila filozofija Reda — da čovek ne treba samo da zna Tajnu, već da njome ovlada, da postane gospodar sebe i lekcija koje je naučio kroz sve stepenove masonerije.
Kraljevska tajna nije izgovoriva reč, ni skrivena formula. Onaj koji postane Majstor kraljevske tajne uskladio je svoje svetlo i svoju senku, pretvorio sukob u ravnotežu i time postao most između mudrosti i delanja. U njemu je Hram dovršen, a Reč ponovo pronađena — ne na kamenu, već u srcu koje zna da je istina uvek trostruka: u mislima koje traže, u delu koje gradi i u tišini koja razume.
Trideset treći stepen zauzima jedinstveno mesto u hijerarhiji Škotskog reda. On je kruna piramide, plamen na vrhu svećnjaka, završetak puta kojim brat prolazi kroz sve prethodne stepenove tražeći Svetlost koja ne zalazi. Taj stepen ne pripada redovnom toku inicijacija: on se ne traži, ne polaže, niti se može osvojiti radom u radionici. On se daruje — kao znak prepoznavanja, kao priznanje zasluge i služenja.
U ranim danima Reda ovaj stepen nosio je naziv Suvereni Veliki Generalni Inspektor i bio je rezervisan za devetoricu izabranih koji su tvorili Vrhovni savet svake jurisdikcije. Oko 1816. godine Vrhovni savet Francuske proširio je broj članova sa 33° stepenom, a Majka saveta sveta, Vrhovni savet Južne jurisdikcije, učinio je isto 1857. godine, kada su pojedini masoni iz Nju Orleansa primljeni kao počasni članovi, bez zakonodavnih i glasačkih prava. Njihovo zvanje postalo je poznato kao Počasni Generalni Inspektor — znak priznanja, ali i zaveštanje odgovornosti.
Krunisanje trideset trećim stepenom nije tek čast — ono je istorijsko i duhovno ispunjenje celog Škotskog Reda. To je trenutak kada se Učenik, Pomoćnik, Majstor i Vitez stapaju u jedno: čoveka koji zna, veruje i deluje. Zbog toga se naziva trideset treći i poslednji stepen Drevnog i Prihvaćenog Škotskog Reda slobodnih zidara.